ROBA  DVOSTRUKE  NAMENE  (DUAL-USE GOODS)

Kontrolisanom robom dvostruke namene smatra se roba dvostruke namene koja pored civilne može imati i vojnu namenu, usklađena sa Listom roba i tehnologija dvostruke namene Evropske unije.

Cilj kontrole prometa robe dvostruke namene je borba protiv proliferacije (širenja) oružja za masovno uništenje.

Oblast kontrole izvoza i uvoza robe dvostruke namene regulisana je Zakonom o spoljnoj trgovini naoružanjem, vojnom opremom i robom dvostruke namene ("Službeni list SCG", br.7/2005.),  kao i pratećim propisima.

Shodno Članu 9. Zakona o spoljnoj trgovini naoružanjem, vojnom opremom i robom dvostruke namene ("Službeni list SCG", br.7/2005.), spoljna trgovina robom dvostruke namene, uključujući softver i tehnologije, vrši se na osnovu dozvole koju izdaje Ministarstvo za ekonomske odnose sa inostranstvom.

Na osnovu Člana 3. stav 2. Zakona o spoljnoj trgovini naoružanjem, vojnom opremom i robom dvostruke namene, Vlada je donela Odluku o utvrđivanju Nacionalne kontrolne liste robe dvostruke namene ("Službeni glasnik RS" broj 53/2011) svrstane po CT2011, koja je usklađena sa Listom roba i tehnologija dvostruke namene Evropske unije.

Napred navedenu Nacionalnu kontrolnu listu robu dvostruke namene, svrstane po CT 2011 možete naći OVDE.

Struktura Liste roba i tehnologija dvostruke namene Evropske unije 

Kontrolna Lista roba i tehnologija dvostruke namene EU integriše liste svih različitih međunarodnih kontrolnih režima uključujući Vasenarski sporazum (Wassenaar Arrangement), Režim kontrole tehnologije projektila (Missile Technology Control Regime-MTCR), Grupu nuklearnih snabdevača (Nuclear Suppliers Group -NSG), Australijsku grupu (The Australia Group-AG) i Konvenciju o hemijskom oružju (Chemical Weapons Convention-CWC).

Lista ima fleksibilnu formu koja dozvoljava integraciju bilo kakvih novih međunarodnih kontrola.

Međunarodni kontrolni režimi

 1. Vasenarski sporazum (Wassenaar Arrangement) – kontroliše konvencionalno oružje i srodne proizvode i tehnologije za dvojnu upotrebu. Predstavlja dopunu ostalih režima tako što obezbeđuje da ništa što je u vezi sa aktivnostima izmicanja kontroli tj. aktivnostima proliferacije ne može promaći kroz procepe postojećih kontrola.

2. Režim kontrole tehnologije projektila (Missile Technology Control Regime-MTCR)–dobrovoljna međunarodna asocijacija (nije sporazum) koja kontroliše transfer tehnologije i opreme za balističke i krstareće projektile, svemirske lansir-letelice i druge sisteme za isporuku bez ljudstva.

3. Grupa nuklearnih snabdevača (Nuclear Suppliers Group -NSG) –nije međunarodnim zakonom obavezujući sporazum, ali predstavlja  kolektivni politički sporazum država učesnica. Kontroliše izvoz opreme za dvojnu upotrebu koju je moguće upotrebiti kao nuklearno oružje.

4. Australijska grupa (The Australia Group-AG) – neformalni sporazum država za

međunarodnu kontrolu koji promoviše neproliferaciju hemijskog i biološkog oružja, proizvodnih kapaciteta i opreme, kao i  srodnih tehnologija. Predstavlja dopunu Konvencije o hemijskom oružju i fokusira se  na kontrolu hemijskog oružja, prekursora i bioloških agenasa, kao i srodne opreme i proizvodne tehnologije.

5. Konvencija o hemijskom oružju (Chemical Weapons Convention-CWC) – obavezni međunarodni sporazum koji kontroliše hemikalije i hemijsko oružje, pri čemu se fokusira na hemijsko oružje i prekursore.

Struktura EU liste

Lista roba i tehnologija dvostruke namene Evropske unije podeljena je u 10 tehničkih kategorija koje su dalje podeljene u 5 grupa.

Svaka roba sa EU liste  se obeležava oznakom koju čine: broj tehničke kategorije (0-9), grupa (A-E) i broj međunarodnog kontrolnog režima koji kontroliše predmetnu robu.

Tehničke kategorije

0 -Nuklearni materijali, proizvodni kapaciteti i oprema
1 - Materijali, hemikalije,"mikro-organizmi" i "toksini"
2 - Obrada materijala
3 - Elektronika
4 - Kompjuteri
5 - Bezbednost telekomunikacija i sredstava informacija
6 - Senzori i laseri
7 - Navigacija i vazduhoplovna elektronika
8 - Pomorstvo
9 - Pogonski sistemi, svemirske letelice i odgovarajuća oprema

Grupe

A - Oprema, sklopovi i komponente
B - Proizvodnja i oprema za testiranje
C - Materijali
D - Softver
E - Tehnologija

Multilateralne i unilateralne kontrole

000-099 - Vasenarski sporazum
100-199 - Režim kontrole tehnologije projektila

200-299 - Grupa nuklearnih snabdevača
300-399 - Australijska grupa
400-499 - Konvencija o hemijskom oružju
500-599 - Rezervisano
600-699 - Rezervisano
700-799 - Rezervisano
800-899 - Rezervisano
900-999 – Unilateralne kontrole

Na primer, oznaka za merače gravitacije (gravimetri) u Kontrolnoj listi roba EU je 6A007. Znači, da gravimetri pripadaju tehničkoj kategoriji 6 - Senzori i laseri, grupi A - Oprema, sklopovi i komponente i da se nalazi pod kontrolom Vasenarskog sporazuma.