STALNA IZLOŽBENA POSTAVKA
„SRPSKA CARINA OD 1804-1914. GODINE“
25. maja 2009. godine, na Dan srpske carine, u holu upravne zgrade u Bulevaru dr Zorana Đinđića 155a na Novom Beogradu, priređena je stalna izložbena postavka, koja prati razvoj carinske službe u Srbiji od 1804. godine do Prvog svetskog rata podeljen u tri celine: period od 1804. do 1863, period od 1863. do 1893 i period od 1893. do Prvog svetskog rata.
Sama izložba ima dva nivoa. U prvom, donjem nivou, nalaze se najvažnija dokumenta o osnivanju đumrukana, docnije carinarnica, na teritoriji tadašnje Srbije, zakoni i propisi koji se tiču carinske službe u svakom od navedenih perioda. Posebna pažnja posvećena je uredbama iz 1833. godine, kada je Beogradski vezir carinarnicu predao Knezu Milošu, potom „Zakonu o ustrojstvu đumruka“ iz 1863. i konačno zakonskom aktu iz 1893. godine, kojim su učinjene korenite reforme u organizaciji carinske službe. Reč je, dakle, o razvoju carinske službe, od njenih početaka, organizovanjem đumruka u Ostružnici u vreme Prvog srpskog ustanka, do njenog potpunog stasavanja kao državne institucije u međunarodno priznatoj zemlji. U vitrinama su izloženi i razni predmeti koji su, posredno ili neposredno, bili korišćeni u obavljanju carinske službe, oružje carinika-ustanika, najstariji pronađeni pasoši, najstariji brojevi lista „Carinik“ itd. Rekonstruisane su i najstarije carinske uniforme iz 1899. i 1913. godine.
Gornji nivo izložbe ilustrovan je materijalom i fotografijama koji dočaravaju Srbiju u periodu od 1804. do Prvog svetskog rata. Svaki od pomenutih perioda prate geografske karte, uz putopise čuvenih stranaca Konstantina Јiričeka, Feliksa Kanica, Meri E. Daram i Hansa Fogla o susretima sa srpskim carinskim službenicima na graničnim prelazima. Tu su i kraće biografije poznatih ljudi koji su u pojedinim periodima bili carinici, kao što su Vuk Karadžić, Dimitrije Davidović, Sima Milutinović Sarajlija, Borisav Stanković, Vladislav Petković Dis, Milutin Uskoković. Malo je poznato da su prve predstave beogradskih teatarskih grupa igrane u Teatru na đumruku-zgradi Beogradske carinarnice.
Prezentovanim materijalom na pomenuta dva nivoa, slikama carinarnica i carinika poznatih i nepoznatih umetnika 19. i 20. veka, autori izložbe želeli su da ukažu na dve važne činjenice: prva je nastanak i razvoj carinske službe kao važne državne institucije na teritoriji Srbije od početka 19. veka pa do Prvog svetskog rata, a druga je - carina kao deo jednog društva, koja se zajedno sa njim i razvijala, doživljavajući jednako kao i samo društvo, neodvojivo od njega, svoje uspone i padove, sve do danas, kada je ona kompetentan i moderan sistem u kojem se intenzivno radi na modernizaciji i transformaciji radi približavanja najboljoj svetskoj praksi.
Autori izložbe:
dr Đorđe S. Kostić i Biro direktora
